Kısa cevap: En güçlü korunma yolu ilacı reçeteyle ve yalnızca eczaneden almaktır; Türkiye'de ilaçların internetten satışı yasaktır. Kutudaki karekodu İlaç Takip Sistemi'nin (İTS) sorgu sayfasında kontrol edebilirsiniz. Şüphelendiğiniz ürünü kullanmayın; en yakın sağlık kuruluşuna, ALO 184'e, SABİM'e, CİMER'e veya doğrudan TİTCK'ya bildirin.

Önemli Çıkarımlar ve Kritik Bilgiler

  • TİTCK kılavuzuna göre ilaçlar yalnızca eczanelerden satılabilir; internetten veya sosyal medyadan ilaç satışı mevzuata aykırıdır.
  • İTS sorgusu için kutudaki (01) ile başlayan barkod ve (21) ile başlayan sıra numarası gerekir.
  • Avrupa'da bulunan sahte Ozempic kalemleri gerçek kutulardan kopyalanmış seri numaraları taşıyordu. Karekod sorgusu önemli bir kontroldür ama tek başına garanti değildir.
  • DSÖ'ye göre sahte semaglutid ürünleri etken madde içermeyebilir ya da insülin gibi beyan edilmemiş bir madde içerebilir.
  • Sahte olduğundan şüphelendiğiniz ürünü kullandıysanız ve kendinizi kötü hissediyorsanız vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Zayıflama iğnelerine talep arttıkça sahteleri de çoğaldı. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Haziran 2024'te, 2022'den bu yana dünyanın her bölgesinden sahte semaglutid bildirimi aldığını duyurdu. Bu yazıda Türkiye'deki resmî kuralları, kutunuzu nasıl kontrol edeceğinizi ve şüpheli bir ürünü kime bildireceğinizi anlatıyoruz.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye yerine geçmez. Kendi ilacınızın kullanma talimatı bu sayfadaki genel bilgiden önce gelir.

Sahte ürün neden tehlikeli?

DSÖ'nün 2024 uyarısına göre sahte semaglutid ürünleri iki şekilde zarar verebilir. Etken madde hiç yoksa kan şekeri ya da kilo kontrol altında tutulamaz. Ürün beyan edilmemiş bir madde içeriyorsa, örneğin insülin, etkisi öngörülemez hâle gelir.

İçeriği bilinmeyen bir kalemde doz da bilinmez. Ayrıca iğnenin steril olduğundan emin olunamaz.

En güvenli yol: reçete ve eczane

TİTCK'nın sahte ve kaçak ilaçlar kılavuzu hastalara açık bir kural hatırlatıyor: ilaçların yalnızca eczanelerden satışına izin verilir. Aynı kılavuz, 1262 sayılı Kanun ve 6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun'a dayanarak internetten ilaç satışının ve tanıtımının mevzuata aykırı olduğunu, eczanelerin de internet sitesi, kurye veya elektronik ortam üzerinden satış yapamayacağını belirtiyor. TİTCK bu tür siteler için erişim engeli kararı alabiliyor.

Pratikte bu şu anlama geliyor: sosyal medya hesabından, mesajlaşma grubundan ya da "kapıya teslim" vaat eden bir siteden alınan iğne, yasal tedarik zincirinin dışındadır. "Yalnızca araştırma amaçlı" yazan ya da etken madde adıyla toz hâlinde satılan ürünler de buna dahildir.

Türkiye'de hangi ürünlerin ruhsatlı olduğunu Türkiye'de ruhsatlı GLP-1 ilaçları yazısında tek tabloda topladık. Orada yer almayan bir marka adıyla satılan iğneye özellikle şüpheyle yaklaşın.

Karekodu İTS'de sorgulamak

Türkiye'de her ilaç kutusu, İlaç Takip Sistemi (İTS) ile üretimden eczaneye kadar izlenir. Kutunuzu kendiniz de sorgulayabilirsiniz:

  1. its.gov.tr adresinde "İlaç Sorgulama" sayfasını açın.
  2. Kutudaki barkodun yanında (01) ile başlayan kodu, başındaki (01) olmadan "İlaç Barkodu" alanına yazın.
  3. (21) ile başlayan kodu, başındaki (21) olmadan "Sıra No" alanına yazın.
  4. Sonuçta ilaç adı, üretici, üretim ve son kullanma tarihi, parti numarası ve kayıt durumu görünür.

Sonuçtaki ilaç adı, doz ve son kullanma tarihi kutunuzla birebir uyuşmalı. Uyuşmazlık varsa ya da kayıt bulunamıyorsa ürünü kullanmayın ve eczacınıza gösterin.

Bir uyarı: Ekim 2023'te Avrupa İlaç Ajansı (EMA), AB ve İngiltere'deki toptancılarda bulunan sahte Ozempic kalemlerinin gerçek kutulardan kopyalanmış parti numarası, karekod ve seri numarası taşıdığını açıkladı. Sahteler, seri numaraları doğrulama sisteminde "aktif değil" göründüğü için fark edildi. Yani kopyalanmış bir kod sorguda geçerli görünebilir. Karekod sorgusu güçlü bir kontroldür, ama ilacın nereden alındığı hâlâ en önemli güvencedir.

Kutu ve kalemde nelere bakılır?

DSÖ ve EMA'nın hastalara önerileri birbirine benziyor:

  • Ambalajı ve son kullanma tarihini kontrol edin.
  • Kalemi kutudaki kullanma talimatıyla karşılaştırın. Görünüş, renk veya yazılar talimattakiyle uyuşmuyorsa kullanmayın, eczanenize götürün.
  • Enjeksiyonluk semaglutid buzdolabında saklanır; serin zincirin korunmadığı bir kaynaktan gelen ürün ayrıca risklidir. Saklama kuralları için saklama koşulları yazısına bakabilirsiniz.

Gözle yapılan kontrol tek başına sahteyi her zaman yakalamaz. Bu yüzden şüphe duyduğunuz anda ürünü kullanmak yerine eczacıya danışmak en güvenli yoldur.

Şüpheli ürünü nereye bildirirsiniz?

TİTCK kılavuzu hastalar için bildirim kanallarını şöyle sıralıyor: en yakın sağlık kuruluşu, ALO 184 hattı, Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezi (SABİM), Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER) veya doğrudan TİTCK. Kılavuz ayrıca şunları istiyor:

  • Şüpheli ürün mümkünse alış faturasıyla birlikte incelenmek üzere Kuruma iletilmeli.
  • Ürün kesinlikle kullanılmamalı.
  • Kullanıldıysa en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalı.

TİTCK'nın internet sitesinde, ilaç firmaları dışındaki bildirimler için "Diğer Paydaş Sahte/Kaçak İlaç Bildirim Formu" yayımlanıyor. Formda ilacın adı, firması, karekod bilgileri, alındığı yer ve şikâyet metni isteniyor. İlacı aldığınız yeri ve karekodu not almak bu yüzden işe yarar.

Ürünü kullandıktan sonra beklenmedik bir yan etki yaşadıysanız bunu ayrıca Türkiye Farmakovijilans Merkezi'ne (TÜFAM) bildirebilirsiniz. Ürün bilgilerinde verilen iletişim bilgileri şöyle: 0 800 314 00 08 numaralı hat, tufam@titck.gov.tr adresi veya TİTCK sitesindeki çevrimiçi yan etki bildirim formu. Yan etkiler hakkında genel bilgi için zayıflama iğnesi yan etkileri yazısına bakabilirsiniz.

Şiddetli karın ağrısı, titreme ve soğuk terleme, bilinç bulanıklığı veya nefes darlığı gibi bir belirti varsa bildirimi beklemeyin, hemen acil yardım alın.

Haftra burada nasıl yardımcı olur?

Haftra hangi kalemi hangi gün kullandığınızı ve yaşadığınız belirtileri tarih ve şiddetiyle kaydeder. Bir üründen şüphelendiğinizde bu kayıt, hekiminize ve bildirim yaptığınız kuruma ne zaman, hangi dozdan sonra ne olduğunu göstermenizi kolaylaştırır. Haftra bir ürünün gerçek olup olmadığını doğrulamaz. iPhone, iPad, Apple Watch ve Android'de ücretsizdir.

Sık sorulan sorular

Zayıflama iğnesi internetten alınır mı?

Hayır. TİTCK kılavuzuna göre ilaçların internetten satışı mevzuata aykırıdır ve ilaçlar yalnızca eczanelerden satılabilir. Eczanelerin de internet üzerinden satış yapması yasaktır.

Karekod sorgusu sahteyi kesin gösterir mi?

Hayır, ama güçlü bir kontroldür. Avrupa'da bulunan sahte Ozempic kalemleri gerçek kutulardan kopyalanmış kodlar taşıyordu. İlacı eczaneden almak ve kalemi kullanma talimatıyla karşılaştırmak bu yüzden hâlâ gerekli.

Sahte olduğundan şüphelendiğim iğneyi kullandım, ne yapmalıyım?

Kullanmayı bırakın ve en yakın sağlık kuruluşuna başvurun. Ürünü, kutusunu ve varsa faturasını saklayın; bildirim için gerekecek.

Bildirim için hangi bilgiler gerekir?

TİTCK formunda ilacın tam adı, firması, karekod bilgileri, alındığı yer, kullanılıp kullanılmadığı ve şikâyet metni isteniyor.

İlgili sayfalar

Kaynaklar

Son gözden geçirme: 14 Ekim 2026